Home Buitenland Wanneer je je kind 3.000 kilometer alleen op pad stuurt: dit is waarom Centraal-Amerikanen naar de VS blijven migreren
Buitenland - april 3, 2021

Wanneer je je kind 3.000 kilometer alleen op pad stuurt: dit is waarom Centraal-Amerikanen naar de VS blijven migreren

Wanneer je je kind 3.000 kilometer alleen op pad stuurt: dit is waarom Centraal-Amerikanen naar de VS blijven migreren

Afgelopen woensdag stelde de Amerikaanse president Joe Biden zijn vicepresidente Kamala Harris aan om het migratiedossier aan de Amerikaans-Mexicaanse grens onder haar hoede te nemen. De voorbije weken is het aantal migranten dat de grens probeert over te steken, weer fors toegenomen. En dat zet het opvangsysteem in de VS onder druk. Dat Harris die opdracht kreeg toegewezen, toont aan dat Biden de migratiecrisis ernstig neemt. Biden was overigens zelf ook als vicepresident onder Barack Obama (2009-2017) verantwoordelijk voor het migratiedossier aan de grens met Mexico. Wat houdt de opdracht van Harris in? “De opdracht van Harris is niet echt precies omschreven. Het komt er op neer dat zij het dossier nu opvolgt”, zegt onze Amerikacorrespondent Björn Soenens. Harris moet proberen om de toestroom van migranten vanuit het zuiden een halt toe te roepen, maar er vooral ook voor zorgen dat de opvangmogelijkheden aan de grens, die ontmanteld zijn door Bidens voorganger Donald Trump, weer op peil komen. De capaciteit om migranten op te vangen, en dan vooral jongeren, zal moeten worden opgedreven. Zij mogen maximaal 72 uur vastgehouden worden. “Nu worden ze langer vastgehouden omdat er niet genoeg opvangcapaciteit is”, zegt Soenens. “Harris moet de inspanningen dus coördineren en ervoor zorgen dat de crisis gaat liggen. Ze zal ook moeten onderhandelen met landen als Mexico, Honduras, Guatemala en El Salvador en ervoor zorgen dat Amerikaanse steun niet in de zakken van corrupte politici verdwijnt, maar terechtkomt bij zij die het nodig hebben.”  Bekijk hier de reportage uit “Het Journaal” over de aanstelling van Harris (25/03/2021): Videospeler inladen… Hoe groot is het probleem aan de Amerikaans-Mexicaanse grens? De migratie vanuit Centraal-Amerika naar de Verenigde Staten ontvouwt zich in grote lijnen op twee manieren. Ofwel trekken mensen naar de grens tussen de Verenigde Staten en Mexico in de hoop dat ze binnengelaten worden en asiel kunnen aanvragen in de Verenigde Staten. Ofwel proberen ze die grens illegaal over te steken. Sommigen onder die laatstgenoemden hebben “geluk” en worden niet door de Amerikaanse grenspolitie opgepakt. Ze kunnen onder de radar blijven en leven en werken soms jaren zonder papieren in de VS. Anderen worden opgepakt en vrij snel het land uitgezet. Velen overleven de verschrikkelijk gevaarlijke tocht door het Mexicaanse en Amerikaanse woestijnlandschap niet en sterven in een niemandsland, ver van hun familie, ver van hun droom. AFP or licensors Verenigde Staten Steeds meer alleenreizende migrantenkinderen steken Mexicaans-Amerikaanse grens over di 16 mrt 15:20 Hoeveel mensen dagelijks aan de grens opduiken, is moeilijk te zeggen omdat velen die illegaal (willen) oversteken. Maar sommige cijfers tonen duidelijk een toenemend probleem aan. Zo werden in februari meer dan 100.000 mensen opgepakt aan de grens met Mexico. Dat is bijna 3 keer zoveel als een jaar daarvoor. Onder hen waren ook zo’n 10.000 niet begeleide minderjarigen, dus zonder een ouder of volwassen familielid. Soms gaat het om heel jonge kinderen, niet ouder dan 10. Momenteel zitten meer dan 17.000 minderjarige migranten in detentiecentra van de overheid. De opstoot van niet begeleide minderjarige migranten is volgens sommigen een gevolg van het soepelere beleid van Biden, die anders dan Trump minderjarige migranten het land niet wil uitzetten. Biden zelf ziet het anders. “Het is mooi dat ze me sympathiek vinden, maar denk je nu echt dat ze een kind van 9 op weg sturen omdat ze me sympathiek vinden en denken dat ik alles laat betijen?”, zei hij eerder deze week nog. Bekijk een bijdrage uit “Het Journaal” over de Amerikaanse president Biden die zijn migratiebeleid verdedigt (26/03/2021): Videospeler inladen… Biden is niet van plan om zomaar iedereen het land binnen te laten (zie verder), maar toch is er sprake van enig aanzuigeffect. De wijziging in het Amerikaanse beleid, hoe klein ook, schept verwachtingen in Centraal-Amerika. “Ze hopen echt op een soepeler beleid”, weet Patricia Verbauwhede, regioverantwoordelijke Centraal-Amerika voor de ngo Broederlijk Delen.  Biden pareerde de kritiek op de toestroom aan de grens deze week nog door erop te wijzen dat het aantal migranten elk jaar toeneemt in het begin van het jaar. Ook daar zit een deel waarheid in. “Zelfs met het strenge beleid van Trump was de migratiestroom niet tegen te houden”, zegt Verbauwhede. “Er zijn de voorbije jaren talloze karavanen naar de VS vertrokken, zelfs onder Trump, ook al wisten ze dat ze geen kans maakten”, zegt ook Alma De Walsche, freelancejournaliste en Latijns-Amerikakenner. “Ook onder Trump was er een enorme toestroom van jonge migranten, in 2019 bijvoorbeeld, die was even groot als nu”, voegt Soenens eraan toe. Biden schept dan wel verwachtingen, wie in het Witte Huis woont, is zeker niet doorslaggevend. Er zijn verschillende andere redenen waarom zoveel Centraal-Amerikanen hun regio ontvluchten: een hele reeks problemen die diep geworteld zijn in de samenleving. Wie zijn die migranten en waarom trekken ze weg uit hun land? De meeste migranten die via de zuidgrens van de Verenigde Staten het land willen binnenkomen, komen uit Honduras, El Salvador en Guatemala, de zogenoemde noordelijke driehoek van Centraal-Amerika. In die landen heerst een “aanhoudende situatie van crisis”, legt Verbauwhede uit. “Een crisis met vele dimensies.”  Centraal-Amerika geldt al langer dan vandaag als een van de armste regio’s ter wereld. En dat heeft veel te maken met grondproblematiek, waarbij de Verenigde Staten een historische verantwoordelijkheid hebben. Het begon met Amerikaanse bedrijven als United Fruit Company, die het beleid bepaalden in Centraal-Amerika. Een fenomeen dat vandaag de dag nog altijd standhoudt.  Een Hondurees meisje eet een maaltijd geschonken door het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties. Latijns-Amerika Centraal-Amerika lijdt honger door coronacrisis en orkanen: “Als er enkel genoeg is voor de kinderen, eten wij niets” do 25 feb 16:47 Maar al te vaak kiezen overheden in Centraal-Amerika de kant van grote internationale economische spelers die mensen van hun grond verdrijven voor grote infrastructuurwerken of grootschalige mijnbouw die vooral de export dienen. De plaatselijke bevolking heeft er amper baat bij. “De landbouw wordt verwaarloosd, er is geen robuust landbouwsysteem, want de overheid geeft daar geen prioriteit aan”, legt De Walsche uit. “De economie bestond lange tijd vooral uit assemblagebedrijven met goedkope werkkrachten.” De laatste tijd is de situatie er nog verslechterd. De economisch ellende die er al was, werd nog versterkt door de coronacrisis. Net als in vele ontwikkelingslanden leven veel mensen er van de informele economie. Door de coronamaatregelen mochten zij de straat niet meer op en verloren ze hun inkomen. Miljoenen mensen in Centraal-Amerika lijden dan ook honger. De voorbije twee jaar is dat aantal bijna verviervoudigd, van 2,2 naar 8 miljoen, zo bleek uit een recent onderzoek van het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties. Bekijk hier de getuigenis van Marlene Rosales, een Hondurese vrouw die besloot te vluchten, maar uiteindelijk noodgedwongen terugkeerde naar haar huis: Videospeler inladen… De armoede in die landen wordt nog versterkt door de onveiligheid en criminaliteit. Want de regio heeft ook op dat vlak al jaren een slechte reputatie. Het aantal doden in landen als Honduras en El Salvador is te vergelijken met landen die in oorlog zijn. Onder meer straatbendes zaaien er terreur, de beruchte maras. Ze controleren een groot deel van de maatschappij en lijven jongeren in die elders geen kansen zien op een beter leven. Maar de gewelddadige situatie is veel complexer dan dat. Ook de drugskartels die in Mexico opereren en zich ook verrijken met mensensmokkel, hebben heel sterke banden met El Salvador en Honduras. Hun netwerken lopen door heel Centraal-Amerika. Daarnaast plegen ook het leger en de politie nog altijd veel geweld tegenover de bevolking. “Een erfenis van vroeger”, legt Verbauwhede uit. “Er is nooit een zuivering geweest na de tijd van dictaturen en interne gewapende conflicten. Er zitten nog heel veel mensen op hoge posten die geen proper verleden hebben.” Ook milieuactivisten en sociale leiders worden met de regelmaat van de klok vermoord en het geweld op vrouwen blijft toenemen, in die enorme machocultuur die de Centraal-Amerikaanse maatschappij toch wel typeert. Straatbendes, de beruchte maras, controleren zowat de hele maatschappij in landen als El Salvador en Honduras. Alsof de ellende nog niet groot genoeg is, komt daarbovenop het probleem van de klimaatverandering. “Centraal-Amerika is zeer gevoelig voor klimaatverandering, uit rapporten van het klimaatpanel van de VN blijkt dat de klimaatimpact zich sterk zal doen voelen in de regio”, zegt De Walsche. “Zeker voor Centraal-Amerika kunnen we toch wel praten over klimaatvluchtelingen”, vindt Verbauwhede. “Je ziet een sterke migratie uit de gemeenschappen in de zogenaamde droge corridor.” Die corridor loopt door heel Centraal-Amerika. Doordat droogtes langer aanhouden, is landbouw er moeilijker geworden. Koffieboeren in Honduras bijvoorbeeld die geen koffie meer kunnen telen omdat hun planten door aan droogte gerelateerde ziektes doodgaan, zien geen andere mogelijkheid dan migreren. In eigen land is er geen alternatief en voor de regering zijn ze geen prioriteit. Centraal-Amerika kampt overigens niet alleen met toenemende droogte. De regio kreeg in november vorig jaar ook nog twee verwoestende orkanen over zich heen. De meest kwetsbare mensen die door de economische crisis al geen toegang meer hadden tot voedsel, belandden door de orkanen Eta en Iota nog dieper in de ellende. Vooral Honduras werd zwaar getroffen. Sommigen verloren hun huis en al hun hebben en houden. Dat alles maakt dat veel mensen er weg willen.  Waarom kiezen ze voor de Verenigde Staten? De voorbije jaren haalden beelden van migrantenkaravanen de internationale media. Migranten uit Centraal-Amerika trekken soms duizenden kilometers noordelijker, al liftend, via een beruchte treinroute, maar ook vaak te voet. Onderweg worden ze aan een hele reeks gevaren blootgesteld. Ze moeten meestal een beroep doen op mensensmokkelaars om de lange tocht tot een goed einde te brengen en betalen daar duizenden euro’s voor. Onderweg kunnen ze het slachtoffer worden van gevechten tussen rivaliserende bendes, ontvoerd en vermoord worden door bendes en drugskartels, afgeperst of vermoord worden door de lokale politie of sterven van ontbering en uitputting. Begin dit jaar werden in het noorden van Mexico nog de verkoolde lichamen gevonden van 16 Guatemalteekse migranten in een uitgebrande pick-uptruck. Het woestijnachtige grenslandschap in het noorden van Mexico en het zuiden van de Verenigde Staten ligt bezaaid met ongeïdentificeerde lijken. En toch kiezen velen ervoor om die gevaarlijke tocht naar de Verenigde Staten te maken. Uiteraard omdat de VS dichterbij is dan bijvoorbeeld Europa, maar velen hebben ook door de geschiedenis een zeer nauwe band met de VS. Heel veel Centraal-Amerikanen hebben familieleden in de VS wonen, die de voorbije jaren al naar daar getrokken zijn, maar ook decennia geleden al, in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw, op de vlucht voor de burgeroorlogen in de regio. “In de VS wonen bijvoorbeeld een paar miljoen Guatemalteken”, weet Verbauwhede. Enkele weken geleden werden in Guatemala de lichamen van 16 migranten begraven. Hun verkoolde lichamen werden begin dit jaar aangetroffen in een uitgebrande pick-uptruck in het noorden van Mexico. Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved Welk migratiebeleid wil Biden voeren? Volgens Biden is de situatie aan de Amerikaanse zuidgrens intussen alweer wat aan het verbeteren. Maar ook hij zal tijdens zijn hele presidentschap met het migratieprobleem geconfronteerd worden. Hoe wil hij dat aanpakken? Ondanks de verwachtingen van veel migranten, is Biden niet van plan om de grenzen zomaar voor iedereen te openen. De nieuwe president wil in de eerste plaats de 11 miljoen Latijns-Amerikanen die nu al illegaal in de VS verblijven, legaliseren. “En zeker de dreamers”, legt correspondent Björn Soenens uit. Dat zijn jongeren die als kind met hun ouders naar de VS zijn gekomen, toen jonger waren dan 18, maar nu volwassen zijn, gestudeerd hebben in de VS en er werken. “Ze worden niet gedeporteerd, maar hun status is heel onzeker.” AFP or licensors Verenigde Staten Amerikaanse president Joe Biden tijdens eerste persconferentie: “Ik ben verkozen om dingen gedaan te krijgen” do 25 mrt 20:52 Biden zal de grenzen niet zomaar openen, maar kiest wel voor een humaner beleid dan zijn voorganger Donald Trump. Mensen zullen bijvoorbeeld weer asiel kunnen aanvragen. “Er zullen er zeker veel worden teruggestuurd, maar wie geweld ontvlucht, zal zeker een kans krijgen”, zegt Soenens. “Bij Trump moest alles in Mexico worden opgelost. Dat is onder Biden niet meer aan de orde.” “Biden kiest voor een dubbel beleid”, zegt Soenens. Enerzijds repressief voor wie op een illegale manier de grens over komt en niet de juiste reden heeft. Aan de andere kant humaner: kinderen worden niet meer gescheiden van hun ouders, niet begeleide minderjarige migranten worden niet meer zomaar teruggestuurd, maar krijgen de kans om asiel of de vluchtelingenstatus aan te vragen. Biden wil hen ook laten opvangen door Amerikaanse families. Vicepresidente Harris moet dat alles nu dus coördineren. Of ze in haar opdracht zal slagen? “Het zal moeten, want het is een doorn in het oog”, zegt Soenens. “Het is iets wat de Republikeinen gaan gebruiken tegen de tussentijdse verkiezingen van 2022. Biden moet dit opgelost krijgen of op zijn minst de opvang uitbreiden.” En wat met Centraal-Amerika zelf? Maar Biden begrijpt ook dat het migratiedossier niet alleen aan de grens zelf kan worden opgelost. Anders dan Donald Trump, die financiële steun voor Guatemala en andere landen introk om hen onder druk te zetten, wil Biden wel in de regio investeren: minstens 700 miljoen dollar per jaar. Maar dat geld zal maar een pleister op een houten been zijn, als een hele resem problemen niet wordt aangepakt, benadrukken De Walsche en Verbauwhede. “Er moet bijvoorbeeld een oplossing gezocht worden voor de drugscorridor en dan heb je het hele debat over legalisering van drugs”, zegt De Walsche. “Een cruciaal probleem zijn ook de regeringen in die landen. Er is zoveel corruptie. De macht van de kartels is ook verweven tot in de overheid.” “De enige structurele oplossing is een ander soort regering die een beleid voert dat meer ten gunste is van de bevolking”, zegt Verbauwhede. “En daar zijn structurele politieke hervormingen voor nodig.” Via handelsakkoorden kunnen de Verenigde Staten maar ook Europa druk uitoefenen op die landen om politieke hervormingen door te voeren. Maar de VS en Europa moeten ook en vooral de civiele maatschappij krachtiger maken, vindt Verbauwhede. “Die heeft veel potentieel, Centraal-Amerika heeft een heel jonge bevolking. Ze moeten kansen geven aan krachten binnen die landen die hun land op een andere leest willen schoeien. Je kan je niet langer wegstoppen achter de dialoog van regering tot regering. Ergens moet je ook je conclusies trekken als het overduidelijk is dat de regeringen daar hun rol niet spelen en er niet in slagen hun bevolking te beschermen.”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *