Home Analyse Vroeger door hen verboden, nu zelf handig gebruikt: hoe de taliban inzetten op (sociale) media om macht te heroveren
Analyse - augustus 21, 2021

Vroeger door hen verboden, nu zelf handig gebruikt: hoe de taliban inzetten op (sociale) media om macht te heroveren

Vroeger door hen verboden, nu zelf handig gebruikt: hoe de taliban inzetten op (sociale) media om macht te heroveren

BELUISTER – Tim Verheyden doet het verhaal van de opvallende relatie van de taliban met (sociale) media in “De ochtend” op Radio 1: Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved. Taliban erg actief op sociale media: “Opmerkelijk hoe taliban nu sociale media omarmen” Jonge mannen die plezier maken in het water, een speedboot vaart voorbij. De zon schijnt. Mensen lachen en lijken de tijd van hun leven te hebben. Het is een opvallend filmpje op het Twitteraccount van M. Naeem, de woordvoerder van de politieke afdeling van de taliban, zoals hij zichzelf omschrijft in zijn Twitterbio. Het is maar één van de vele filmpjes en foto’s die moeten aantonen dat de nieuwe taliban behoorlijk verschillen van de oude. Wat een contrast met de angst op andere beelden uit Afghanistan: mannen die zich vastklampen aan een opstijgend vliegtuig in een poging om het land te verlaten en waarvan sommigen even later vanaf tientallen meters hoogte te pletter zullen storten.  Nu al sijpelen die tegenstellingen ook bij ons door. Mensenrechtenorganisaties brengen verhalen op Instagram over hoe jonge meisjes zullen worden uitgehuwelijkt. Terwijl andere, al dan niet politieke -, partijen en organisaties mee het narratief promoten dat de taliban een 2.0-versie is en dat de situatie stabieler is dan we denken. Die propagandastrijd zal de komende weken en maanden nog groter worden. De taliban voeren zowel off- als online ook een informatieoorlog. Op de sociale media, maar ook op televisie. Daarnaast heeft de organisatie websites in verschillende talen, ook het Engels, om hun boodschappen en ideeën de wereld in te sturen.  De taliban waren zelfs één van de eerste extremistische groeperingen met een eigen website, al in 1998. Vandaag hebben de officiële accounts van de taliban op Twitter alleen al meer dan 800.000 volgers. Een Talibanleider laat zich interviewen door een journaliste. (Screenshot TOLOnews) Grote PR-campagne in aanloop naar herovering Kaboel Journalist Abdirahim Saeed, die voor de BBC de activiteiten en propaganda van jihadistische groeperingen volgt en analyseert, ziet hoe de taliban een proactieve en geraffineerde communicatiecampagne voeren, die begon in de dagen voor de inname van Kaboel.  AFP or licensors Taliban in Afghanistan Taliban beloven op eerste persconferentie dat ze vrouwenrechten zullen respecteren, weliswaar “binnen kader van sharia” di 17 aug 18:10 “De taliban hebben de Afghanen en de internationale gemeenschap verzekerd dat zij de burgerlijke vrijheden en het recht van vrouwen op onderwijs en werk zullen eerbiedigen, een inclusieve regering zullen vormen, voormalige regeringsfunctionarissen gratie zullen verlenen en ervoor zullen zorgen dat vanaf hun grondgebied geen terroristische aanslagen worden gepleegd.” “De taliban proberen duidelijk de harten en geesten in binnen- en buitenland voor zich te winnen en verspreiden hun belangrijkste boodschappen door gebruik te maken van verschillende woordvoerders, een meertalige website en verschillende actieve Twitter-accounts.” Een gewapende strijd met de Afghaanse soldaten bleef achterwege. De informatieoorlog via sociale media en kanalen als WhatsApp allesbehalve, omdat dat een strijd was waarvan de taliban zeker leken dat ze die nu konden winnen. Nachtbrieven en sms'jes Jorrit Kamminga van het Instituut Clingendael voor Internationale Betrekkingen woonde en werkte ruim 15 jaar in Afghanistan, tot vorig jaar. “Toen ik in Afghanistan begon, in de periode 2006-2007, trok de perceptieoorlog zich op gang”, vertelt hij aan de telefoon. Uiteraard al online, maar toen vooral ook nog via de zogenoemde ‘night letters’ (nachtbrieven, boodschappen die op plaatsen werden geplakt en mondeling werden voorgelezen, nvdr), die de bevolking angst aanpraatten voor de NAVO-troepen. Maar ook via radio en sms werd de bevolking door de taliban geïnformeerd.  Radio is een belangrijk medium in Afghanistan, zeker op het platteland. En de taliban hebben verschillende mobiele studio’s. Maar ook via sms krijgen mensen boodschappen. Veel Afghanen hebben een telefoon. Dat zijn geen smartphones, maar vaak oudere telefoons waarop enkel sms’en toekomen. De nieuwste eenvoudige toestellen hebben ook WhatsApp. En zo communiceerden de talibantroepen de laatste weken ook. Ze stuurden naar verluidt berichten uit als ‘maak je geen zorgen, we komen eraan.’ Naast sociale media blijven zogenoemde ‘night letters’ de manier voor de taliban om mensen in afgelegen gebieden hun boodschap duidelijk te maken Onderzoekster Riza Kumar FOTO: Aftocht van taliban-strijders in 2001. Taliban in Afghanistan TIJDSLIJN – Van de Sovjets over de VS tot de taliban: meer dan 40 jaar van “eindeloze oorlog” in Afghanistan di 17 aug 05:33 Het is na de komst van de NAVO-troepen in 2001 dat er nieuwe mediawetten komen en dat private media gebruikt mogen worden. In 2001 was er één radiozender, nu zijn er 200 en daarnaast tientallen kranten en televisiezenders. Sociale media zijn vrij en groeien. Zowel de regering als de taliban gebruiken die media om informatie en propaganda te verspreiden. Maar dat wil niet zeggen dat iedereen toegang heeft tot internet: “Amper 15% van de Afghanen heeft een internetverbinding”, zegt onderzoekster Riza Kumar van het Counter Extremism Project. “Die zogenoemde night letters blijven in afgelegen gebieden één van de belangrijkste manieren om informatie te verspreiden.” Een voorbeeld van een nachtbrief. 2007 Getty Images Uitgebreide communicatiestrategie Toch zien ook de taliban hoe effectief sociale media zijn om mensen te bereiken die daarna mondeling informatie kunnen doorgeven. Zo werden de laatste tijd kanalen als WhatsApp, Viber en Telegram overspoeld met onder meer foto’s van soldaten die zich overgaven aan de taliban. Daarbij kregen ze de keuze: overgave of de dood. En mogelijk die van hun familie. In de aanloop naar de overname van de hoofdstad Kaboel runden de taliban volgens experten ook een uitgekiende communicatiecampagne, in lokale talen als Dari en Pasjtoe, maar ook in het Arabisch om de globale Islamwereld te bereiken. Dag na dag werden berichten, foto’s en teksten over overwinningen de wereld ingestuurd. Uiteindelijk feliciteerde de Grootmoefti van Oman de taliban met hun overwining, via Twitter… “De taliban werken met een uitgebreide communicatiestrategie”, zegt Neil Krishan Aggarwal als we videobellen. Aggerwal is een Amerikaanse psychiater en auteur die een boek schreef over het ‘virtuele emiraat’ van de Taliban. “Virtueel heeft verschillende betekenissen, maar het slaat uiteraard ook op de onlineaanwezigheid van de taliban. Ze zijn heel actief bezig met hun aanwezigheid in de media.  Heeft dit een impact? Ongetwijfeld.” Screenshot van de Engelstalige website van de Taliban “Ik heb hun communicatie in verschillende talen bestudeerd: Engels, Arabisch, Perzisch, Urdu en Pasjtoe (talen gesproken in Afghanistan, nvdr)”, gaat Aggarwel verder. “Als ze bijvoorbeeld boodschappen schrijven in het Afghaanse Perzisch gaat dat over thema’s gelinkt aan nationalisme en patriotisme. Over de strijd tegen de Sovjets en de Britten vroeger en de Amerikanen nu.” Terzake Vrouwenrechten in Afghanistan: Is er een nieuwe taliban opgestaan of is dit een PR-stunt ? wo 18 aug 19:56 De boodschappen in het Arabisch en Engels, om een globaal publiek te bereiken, gaan eerder over het deel uitmaken van een wereldwijde Islamitische community, de Ummah. Zo bereiken ze ook donoren in het buitenland, die misschien geen boodschap hebben aan nationalistische berichten, maar wel gevoelig zijn aan de noodzaak om de Islamitische wet Sharia te installeren.” In de strijd tegen terreurgroep IS lanceerde de Amerikaanse regering trouwens in 2016 zogenoemde cyberbommen, een combinatie van allerlei cyberaanvallen om de communicatie van IS plat te leggen. Er zijn geen aanwijzigingen dat bij de taliban ooit een cyberaanval van dezelfde grootte is gebeurd. Er zijn wel berichten over hackers die websites en telefoons hebben gekraakt.  Het gebruik van die zogenoemde cyberbommen is een primeur, zei de Amerikaanse viceminister van Defensie Robert Work in 2016. Het doel van cyberbommen is om de verspreiding van boodschappen tegen te gaan, nieuwe aanhangers van groeperingen te blokkeren, beletten dat leiders hun bevelen rondsturen en financiële transacties te verhinderen, zodat strijders niet betaald kunnen worden. Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved. This material may not be published, broadcast, rewritten or redistribu Buitenland Beruchte Afghaanse politiechef is doodgeschoten, Amerikaanse bevelhebber blijft ongedeerd do 18 okt 2018 16:04 Samenzweringen om vredesgesprekken te ondermijnen Ook desinformatiecampagnes behoren tot de communicatiestrategie van de taliban. In 2018 werd in Kandahar de generaal Abdul Raziq vermoord, door iemand uit zijn entourage. Raziq was een sterkhouder tegen de taliban. De aanslag gebeurde tijdens een topontmoeting met generaal Austin Miller, de toenmalige bevelhebber van de Amerikaanse – en de NAVO-troepen. De taliban eisten de moordaanslag op. Enkele uren na de aanslag gonsde het in Afghanistan van de geruchten en samenzweringstheorieën, mondeling en op sociale media.  Er werd geclaimd dat de opdracht voor de moord gegeven werd door Miller, ondanks de opeising door de taliban. De toenmalige regering deed er alles aan die desinformatie te ontkrachten. Na de moord op een generaal in 2018 door de Taliban verspreidde de groepering met succes samenzweringstheorieën die vredesgesprekken ondermijnden De samenzweringstheorieën werden door de taliban verspreid om te verhinderen dat het land bijeen zou komen over de dood van Raziq en Abdul Mohim, de chef van de inlichtingendienst van Kandahar die ook werd gedood, schrijven Majoor Abdul Rahman Rahmani en Noor Afshan Lawrence, twee mannen met een jarenlange staat van dienst binnen het Afghaanse leger. “Mensen geloofden de samenzweringstheorie en vergaten de brutaliteit van de moord. Gesprekken tussen Afghaanse bondgenoten en bemiddelaars werden stopgezet en de moord ondermijnde de stappen die werden gezet om vrede en stabiliteit te brengen.” Volgens Rahmani en Lawrence gebruiken de taliban een uitgebreid gamma aan communicatiemiddelen als liederen, pamfletten, Facebookaccounts van talibanstrijders, Instagram, Snapchat en Twitter. En altijd met als doel om de relaties tussen de gewone Afghanen en de Afghaanse veiligheids- en NAVO-troepen – voornamelijk op het platteland – te verstoren. Via Facebook en Twitter de wereld overtuigen Met een PR-campagne proberen de taliban de laatste weken en dagen de Aghanen en de rest van de wereld ervan te overtuigen dat Afghanistan zal bloeien in een veilige en stabiele omgeving. Een Twitteraccount van de taliban postte een foto van meisjes die naar school gaan om onder meer te onderstrepen dat mensen- en vrouwenrechten gegarandeerd zullen worden. Een beeld dat we intussen ook zien opduiken op het sociale medium TikTok, waar veel jongeren een account hebben. Figuren van de taliban bezochten scholen en ziekenhuizen. Verpleegsters mochten mee in beeld en woordvoerders van de taliban lieten zich op televisie interviewen door vrouwen. Jorrit Kaminga van het Instituut  Clingendael gelooft niet dat we te maken hebben met een neo-taliban: “Ook ik dacht dat de nieuwe taliban eerder gematigd zou zijn, maar als ik met Afghaanse vrienden en ex-collega’s spreek, maak ik me geen illusies. De mensen zijn terecht bang. Zij kunnen het best de situatie inschatten.” Het Facebookdilemma Facebook heeft intussen pagina’s die gelinkt zijn aan de taliban offline gehaald, omdat de taliban beschouwd worden als een extremistische – en terroristische groepering. Ook steunberichten mogen niet. Al meldt de New York Times dat er intussen alweer meer dan 100 pro-talibanaccounts zijn aangemaakt op Facebook, Twitter en YouTube. Na de verbanning van Facebook is het uitkijken wat Twitter onder meer zal doen met de accounts van de taliban. Jorrit Kamminga van het Instituut Clingendael heeft bedenkingen bij de actie van Facebook. “Waarom beslist Facebook nu pas om accounts van de taliban offline te halen? We weten toch al langer dat de taliban een extremistische groepering is. Waarom wachten ze zo lang? En waarom werd na de bestorming van het Capitool in Amerika het account van president Trump wel vrij snel offline gehaald? Wat zijn de maten en gewichten waarmee Facebook werkt? En wat gaan de grote technologiebedrijven doen met de officiële overheidsaccounts op hun sociale media. Gaan die worden doorgegeven zoals gebruikelijk is?” Op Twitter sturen ook de verschillende ‘officiële’ accounts nog steeds nieuwe updates de wereld in, telkens met verzoenende toon: het leven in Afghanistan is goed, de bevolking juicht de Muhajideen, de strijders, toe. Talibanstrijders doen straatinterviews en verspreiden die. Het is opmerkelijk om te zien hoe een groepering die nog niet zo lang geleden mensen doodde omdat ze bijvoorbeeld muziek luisterden, nu technologie en sociale media omarmen om hun propaganda te verspreiden. Televisie, film, fotografie, … het werd allemaal verboden tijdens het vorige talibanregime. Screenshots uit een Telegramgroep gelinkt aan de Taliban. Door een verbanning op grote sociale media zal het bereik van de taliban mogelijk verminderen, maar zal de communicatie nog meer verhuizen naar ‘gesloten’ kanalen als Telegram, waardoor de kans op onlineradicalisering groter wordt. Dat is in het verleden ook al gebeurd. “Doen alsof ze niet bestaan, zal voor Facebook en de rest van de wereld niet lukken”, vult auteur en psychiater Neil Krishan Aggerwal aan. “We moeten ervoor zorgen dat twee decennia aan het uitbouwen van mensen- en vrouwenrechten, vrijheid van meningsuiting, het beschermen van minderheden en fundamentele rechten niet verloren gaan.” “Er moeten kanalen blijven bestaan – voor en achter de schermen – waardoor we met de taliban het gesprek kunnen blijven aangaan. En hen volgen. Sociale media kunnen daar mogelijk een rol in spelen”.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *