Home Analyse Bloedige cocktail van grondstoffen, ongelijkheid en jihadisme: vijf vragen over conflict in Mozambique
Analyse - maart 29, 2021

Bloedige cocktail van grondstoffen, ongelijkheid en jihadisme: vijf vragen over conflict in Mozambique

Bloedige cocktail van grondstoffen, ongelijkheid en jihadisme: vijf vragen over conflict in Mozambique

Hoe arm en hoe rijk is Cabo Delgado? Cabo Delgado is de armste provincie van Mozambique. Ze grenst aan Tanzania en ligt op meer dan 1.500 kilometer van de hoofdstad Maputo. Cabo Delgado wordt wel eens de vergeten kaap genoemd, omdat de inwoners er jarenlang zijn gemarginaliseerd. Er zijn weinig basisvoorzieningen zoals elektriciteit, slechts 8 procent van de vrouwen heeft een hoger diploma. 86 procent van de bevolking is arm, in vergelijking met 42 procent in de rest van  het land en 11 procent in Maputo.  Het geweld begon met religieuze clashes onder radicale en gematigde islamitische groepen. Maar de meeste waarnemers zijn het erover eens dat de bodemrijkdommen en de ongelijke verdeling ervan het radicalisme in de kaart hebben gespeeld. In Cabo Delgado zijn enorme reserves aan grondstoffen: robijnen, goud, grafiet en hardhout. In 2010 werden bovendien voor de kust enorme gasvelden ontdekt.  De Franse energiereus Total is er een project gestart samen met een vijftal andere megabedrijven waaronder Exxon Mobile. De gasvoorraden zijn goed voor 50 miljard dollar en zijn vooral bedoeld voor de export. De voorbereidingen voor de ontginning zouden tegen volgend jaar moeten zijn afgerond. De bevolking wordt nauwelijks betrokken bij de ontginning. Ze kijkt toe hoe buitenlandse werknemers de jobs komen invullen en vreest weinig te zien van de inkomsten van de schatten voor hun eigen stranden.  Een Mozambikaanse vrouw met haar baby in het vissersdorp Paquitequete nabij de provinciehoofdstad Pemba, waarheen duizenden burgers uit Palma zijn gevlucht. AFP or licensors Afrika Terreurgroep IS eist bloedbad in Mozambique op: meer dan 100 doden na jihadistische aanval op havenstad Palma Update 17:36 Zijn de aanvallers aanhangers van terreurgroep IS? Op 10 maart plaatste de Amerikaanse regering de groep Al Ansar al-Sunna op de lijst van terreurgroepen die een band hebben met de jihadistische terreurgroep IS. In Cabo Delgado staat de militie bekend als Al Shabaab – los van de Somalische gelijknamige groep. Ze is gegroeid uit aanhangers van een radicale imam uit Kenia, die na zijn dood een aantal moskeeën in het noorden van Mozambique overnamen en verder radicaliseerden. Sinds hun eerste aanval in 2017 in Mocimboa da Praia, hebben ze al vele honderden aanvallen uitgevoerd. Vaak gingen die gepaard met gruwelijkheden: mensen werden afgeslacht en onthoofd.  Maar experts waarschuwen voor een al te simplistische framing door de elite van de regeringspartij en hun internationale steunpilaren. De Britse Mozambique-kenner professor Joseph Hanlon van de London School of Economics blijft erbij dat het conflict gedragen wordt door groeiende armoede en ongelijkheid. “Van Boko Haram in Nigeria tot de opstandelingen in Cabo Delgado heeft IS alleen maar zijn etiket geplakt op lokale bewegingen die gedreven zijn door marginalisering en ongelijkheid, voor wat publiciteit en steun. En het ziet maar al te graag hoe de wereldwijde paniek zijn merk helpt opbouwen. ” BEKIJK hier het verslag over Mozambique uit “Het Journaal” en lees verder onder de video: Videospeler inladen… Hoeveel mensen zijn getroffen door het conflict? De Mozambikaanse overheid wil geen pottenkijkers in Cabo Delgado. Daarom is het moeilijk om het aantal slachtoffers in te schatten. Volgens de Amerikaanse database ACLED zijn er zowat 1.400 burgers om het leven gekomen (de helft van het totale aantal doden) sinds de eerste aanval van de rebellen in 2017. Er waren net geen 1.000 incidenten: meer dan 200 gevechten tussen rebellen en het leger, enkele tientallen bomaanslagen, maar vooral bijna 750 geweldplegingen tegen burgers. Vorig jaar ging het geweld in stijgende lijn. Volgens de Verenigde Naties waren er eind vorig jaar 670.000 mensen op de vlucht in de provincies Cabo Delgabo, Niassa en Nampula. (lees verder onder foto) Wat is de rol van het Mozambikaanse leger? Uit een rapport van Amnesty International van begin maart 2021 blijkt dat de bevolking gekneld zit tussen verschillende oorlogvoerende partijen. Getuigen beschrijven aan de mensenrechtenorganisatie de gruweldaden van de opstandelingen, die moorden, verkrachten, huizen in brand steken, en mensen onthoofden of in stukken hakken. Maar ook het Mozambikaanse leger en de politie worden beschuldigd van wanpraktijken zoals foltering, buitengerechtelijke executies en het verminken van lichamen.  De Mozambikaanse overheid krijgt ook hulp van buitenaf. Een Russische bewakingsfirma, Wagner Group,  heeft intussen de strijd opgegeven. Maar de Zuid-Afrikaanse firma Dyck Advisory Group is wel nog aanwezig en heeft ook een slechte reputatie. Amnesty International heeft van getuigen gehoord dat die agenten hun machinegeweren leegschieten vanuit helikopters en granaten gooien in een mensenmassa, zonder een onderscheid te maken tussen burgers en militaire doelwitten. Er zijn ook officiële Amerikaanse en Portugese militaire opleiders in Mozambique, op vraag van de overheid. Hoe groot is de kans dat het conflict uitbreidt? De aanval op Palma heeft duidelijk gemaakt dat de verdediging door het Mozambikaanse leger en zijn bondgenoten erg fragiel is. Er sijpelt weinig informatie naar buiten, dus is het niet op te maken wie de situatie onder controle heeft.  Nu al is duidelijk dat de Franse energiegroep Total de werken aan zijn gasproject voorlopig stillegt. Exxon Mobile had zijn investering eerder al stopgezet. De vraag zal zijn of het samenwerkingsverband van de zuidelijke Afrikaanse landen SADC beslist om militair in te grijpen en of Mozambique dat wil. Mogelijk gaat het naar een nog hoger niveau, dat van de Afrikaanse Unie.  Doemdenkers zouden de lijn kunnen doortrekken naar andere jihadistische opstanden over heel het Afrikaanse continent. Van Mozambique in het zuidoosten, over Somalië (Al Shabaab), het oosten van Congo (ADF) en Nigeria (Boko Haram) naar de Sahel (Al Qaeda) in het noordwesten. De meeste ontwikkelingsexperts wijzen erop dat de wapens ook in Mozambique slechts een oplossing op korte termijn zijn. In 2019 schreef de bisschop van de stad Pemba, Luis Fernando Lisboa, het ook al met deze woorden: “Zolang mensen worden uitgebuit door verborgen krachten die hun eigen belangen willen opdringen, zal er geen vrede zijn, geen verzoening, geen hoop.”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *