Home Buitenland 10 jaar geleden werd Osama Bin Laden gedood, hoe gevaarlijk is het terreurnetwerk Al Qaeda nog?
Buitenland - mei 2, 2021

10 jaar geleden werd Osama Bin Laden gedood, hoe gevaarlijk is het terreurnetwerk Al Qaeda nog?

10 jaar geleden werd Osama Bin Laden gedood, hoe gevaarlijk is het terreurnetwerk Al Qaeda nog?

Het is een iconische foto: de “situation room” in Washington waar president Obama, vicepresident Joe Biden en minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton en hun staf gespannen naar live-beelden van de aanval op Bin Laden keken. De opluchting moet daar groot geweest zijn. Het was dan ook een erg riskante operatie, zowel militair als politiek. Tegelijk was het het eindpunt van een jacht die meer dan tien jaar geduurd had.  (Lees verder onder de foto). 1. Waarom de jacht op Osama Bin Laden? De beelden van de instortende torens van het World Trade Center in New York op 11 september 2001 zullen iedereen wel bijgebleven zijn. De jacht op Bin Laden was echter al veel eerder geopend. In de jaren 90 had Bin Laden zelf de “heilige” oorlog verklaard -of laten verklaren door een extremistische moslimgeestelijke- aan het Westen en de Verenigde Staten in het bijzonder. Het bleef niet bij woorden: in 1998 ontploften zware bommen bij de Amerikaanse ambassades in de Oost-Afrikaanse landen Kenia en Tanzania. Daarbij kwamen zeker 223 mensen om, de meesten Afrikanen. Toenmalig VS-president Bill Clinton sloeg terug met kruisraketten tegen kampen van terroristen in Soedan en Afghanistan, maar Bin Laden ontsprong de dans. Twee jaar later ramde een boot met explosieven het Amerikaanse marineschip USS Cole in de haven van Aden in Jemen. Daarbij stierven 17 Amerikanen. Die aanslag werd opgeëist door Al Qaeda (“de basis”) het terreurnetwerk van Bin Laden.  Op 11 september 2001 stierven bijna 3.000 mensen toen gekaapte passagiersvliegtuigen zich in de WTC-torens in New York en in het Pentagon in Washington boorden. Een ander toestel stortte neer in Pennsylvania. De VS sloegen terug met de invasie van Afghanistan toen het extremistische talibanregime weigerde om Bin Laden uit te leveren. De taliban kwamen ten val, maar Bin Laden bleek spoorloos. Ook aan de terreur kwam geen einde: er volgden bloedige aanslagen in Bali in Indonesië (oktober 2002, 202 doden), in Madrid in Spanje (11 maart 2004, 191 doden), in Londen in het Verenigd Koninkrijk (juli 2005, 56 doden) en nog kleinere tussen door. Bekijk hier een portret van Osama Bin Laden, van de strijd tegen de Sovjets in Afghanistan, zijn oorlog tegen de VS tot zijn vlucht voor de Amerikanen na 9/11: Videospeler inladen… 2. Osama Bin Laden in het vizier Al die tijd bleef Osama Bin Laden ongrijpbaar en tergde hij de wereld door af en toe videoboodschappen te laten rondsturen. Het was via een van die koeriers die boodschappen overbracht, dat de Amerikaanse geheime dienst CIA op het spoor kwam van een verdacht bouwwerk in de Pakistaanse stad Abbottabad.  Maandenlang werd dat complex in de gaten gehouden via satellieten en spionnen ter plaatse, maar zonder veel resultaat. De kwestie lag erg gevoelig, want Pakistan was officieel een bondgenoot van de VS en Abbottabad was een belangrijke garnizoenstad. President Obama nam dan ook een groot risico toen hij toch besloot om het gebouw te laten bestormen, ook al was niet zeker dat Bin Laden daar woonde. Bekijk hier de reportage van “Terzake” (4/5/2011) over de operatie om Bin Laden uit te schakelen (en lees voort onder de video): Videospeler inladen… Het was ook nagelbijten toen VS-helikopters met 23 “special forces” aan boord vanuit Afghanistan naar Abbottabad vlogen, er landden in het holst van de nacht in de tuin van het complex en zich al schietend een weg naar binnen baanden. Daar werd Osama Bin Laden doodgeschoten. Een van de helikopters crashte en moest achtergelaten worden, maar uiteindelijk konden de militairen veilig vertrekken met het lichaam van Bin Laden. Dat zou nadien gedumpt zijn in de Indische Oceaan.  Bekijk hier hoe president Obama de dood van Osama Bin Laden bekendmaakte: Videospeler inladen… 3. Wat wist Pakistan? Dat alles gebeurde onder de neus van het Pakistaanse leger en de doorgaans toch wel erg efficiënte militaire inlichtingendienst ISI. De VS -en veel anderen- vonden het ongeloofwaardig dat die niet zouden gemerkt hebben dat de meest gezochte terrorist jarenlang vlak om de hoek woonde. Dat in combinatie met de banden tussen Pakistan en de taliban in Afghanistan, verzuurde het vertrouwen van de VS in Pakistan. Echt goed is dat niet goed meer gekomen: de VS heeft de banden met Islamabad niet opgeblazen, maar kiezen sindsdien wel voor een nieuwe bondgenoot: India, aartsrivaal van Pakistan, al heeft dat ook andere oorzaken. Omgekeerd reageerde de Pakistaanse overheid (en bevolking) erg zuur omdat VS-troepen zonder waarschuwing of toelating het land waren binnengevallen, wat zeker gevoelig ligt in een post-koloniale context. Bovendien stonden de Pakistaanse militairen wel ietwat voor aap in het hele verhaal. Twee mannen die informatie aan de VS hadden doorgespeeld werden opgepakt en tot celstraffen veroordeeld. 4. Kan Al Qaeda terugkeren? De dood van de charismatische leider en stichter Osama Bin Laden was een zware klap voor Al Qaeda, alle propaganda ten spijt. Zijn opvolger en medestander, de Egyptenaar Ayman al-Zawahri, heeft nooit dezelfde invloed kunnen uitoefenen; ook al omdat elke boodschap naar de buitenwereld risico’s inhoudt en dat weet hij. Het verhaal sinds 2011 kent u in grote lijnen: de opkomst en deels ook ondergang van het rivaliserende terreurnetwerk IS wiens brutaliteit en wreedheid Al Qaeda leek te overtreffen; herinner u Zaventem en Maalbeek. Toch is ook dat “kalifaat” van IS in Syrië, Irak en Libië teruggedrongen en is de leider Omar al-Baghdadi in oktober 2019 door Amerikaanse speciale eenheden gedood in Noord-Syrië.  Dat IS heeft veel “filialen” van Al Qaeda ingelijfd, onder meer Boko Haram in Nigeria over extremisten in Syrië tot Abu Sayyaf Group aan de andere kant van de islamwereld, in het zuiden van de Filipijnen. De Jemaah Islamiyah (JI), de lokale poot van Al Qaeda in Indonesië, is grotendeels ontmanteld door de lokale veiligheidsdiensten, maar in de plaats zijn IS-gelieerde groepen ontstaan. Al Qaeda kan nog wel rekenen op zielsverwanten in de Sahel-regio, op de al-Shabaab in Somalië en vooral op het erg gevaarlijke filiaal AQAP (Al Qaeda in the Arabian Peninsula) in Jemen.  Het jihadisme is vooralsnog niet dood en de toekomst zal uitwijzen of Al Qaeda het vaandel daarvan kan terugwinnen op IS of dat derde groepen en nieuwe leiders het vacüum gaan vullen.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *